← กลับไปที่บล็อก
27 กุมภาพันธ์ 2569 อ่าน 14 นาที

คู่มือการจัดการใบเสร็จและภาษีสำหรับฟรีแลนซ์ไทย 2569: ภ.ง.ด.90/91, e-Tax Invoice และกรมสรรพากร

ถ้าคุณเป็นฟรีแลนซ์ ผู้รับเหมาอิสระ หรือเจ้าของธุรกิจขนาดเล็กในประเทศไทย คุณรู้ดีว่าการจัดการภาษีไม่ใช่เรื่องที่ข้ามไปได้ กรมสรรพากรกำหนดให้ผู้มีรายได้ทุกคนยื่นแบบภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาเป็นประจำทุกปี และการมีหลักฐานค่าใช้จ่ายที่ครบถ้วนคือกุญแจสำคัญในการลดหย่อนภาษีอย่างถูกกฎหมาย

บทความนี้จะอธิบายระบบภาษีไทยที่เกี่ยวข้องกับฟรีแลนซ์อย่างตรงไปตรงมา ไม่มีศัพท์เทคนิคที่ไม่จำเป็น พร้อมแนะนำวิธีจัดการใบเสร็จและเอกสารประกอบการยื่นภาษีให้มีประสิทธิภาพ

ฟรีแลนซ์ที่จัดการใบเสร็จดีตั้งแต่ต้นปี จะเสียเวลาน้อยกว่าและเสียภาษีน้อยกว่าคนที่รวบรวมเอกสารแบบสุดท้ายปีในทุกกรณี กรมสรรพากรไม่ยอมรับ "จำไม่ได้" เป็นหลักฐาน

ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา: ฟรีแลนซ์ต้องรู้อะไรบ้าง

ฟรีแลนซ์ไทยมีหน้าที่เสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาเช่นเดียวกับพนักงานประจำ แต่มีความแตกต่างสำคัญคือ คุณต้องดำเนินการเองทั้งหมด ไม่มีนายจ้างมาหักภาษี ณ ที่จ่ายให้ครบถ้วน

ประเภทรายได้และการหักค่าใช้จ่าย

รายได้จากการรับจ้างอิสระและฟรีแลนซ์ส่วนใหญ่จัดอยู่ในประเภทเงินได้ตาม มาตรา 40(2) (รายได้จากการรับจ้าง) หรือ มาตรา 40(8) (รายได้จากการประกอบธุรกิจ วิชาชีพ หรืออาชีพอื่น) ซึ่งกำหนดอัตราการหักค่าใช้จ่ายที่แตกต่างกัน:

หากคุณเลือกหักค่าใช้จ่ายตามจริง คุณต้องมีหลักฐานใบเสร็จครบถ้วนสำหรับทุกรายการที่อ้างสิทธิ์ นี่คือเหตุผลที่การจัดเก็บใบเสร็จอย่างเป็นระบบมีความสำคัญมาก

อัตราภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา 2569

รายได้สุทธิ (บาท) อัตราภาษี
0 – 150,000 ยกเว้น
150,001 – 300,000 5%
300,001 – 500,000 10%
500,001 – 750,000 15%
750,001 – 1,000,000 20%
1,000,001 – 2,000,000 25%
2,000,001 – 5,000,000 30%
5,000,001 ขึ้นไป 35%

รายได้สุทธิคำนวณจากรายได้รวม หักค่าใช้จ่าย หักค่าลดหย่อนต่างๆ เช่น ค่าลดหย่อนส่วนตัว ค่าลดหย่อนประกันชีวิต เงินสะสม กบข./กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ เป็นต้น

แบบ ภ.ง.ด.90 และ ภ.ง.ด.91: ต้องยื่นอะไร

ฟรีแลนซ์และผู้มีรายได้จากหลายแหล่งต้องยื่นแบบ ภ.ง.ด.90 ส่วนพนักงานที่มีรายได้เฉพาะจากเงินเดือนอย่างเดียวจะยื่น ภ.ง.ด.91

กำหนดการยื่นภาษี

กรมสรรพากรสนับสนุนให้ยื่นผ่านช่องทางออนไลน์ที่ efiling.rd.go.th หรือแอปพลิเคชัน RD Smart Tax ซึ่งสะดวกรวดเร็วและลดโอกาสเกิดข้อผิดพลาด

ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) 7%: เมื่อไหร่ฟรีแลนซ์ต้องจดทะเบียน

ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) ในประเทศไทยอยู่ที่ 7% (ปัจจุบันลดจาก 10% เป็นการชั่วคราว) ฟรีแลนซ์ไม่จำเป็นต้องจดทะเบียน VAT ทันทีที่เริ่มรับงาน มีเกณฑ์ที่ต้องพิจารณา:

เกณฑ์การจดทะเบียน VAT

เมื่อจดทะเบียน VAT แล้ว คุณจะได้รับ เลขประจำตัวผู้เสียภาษี (Tax ID) 13 หลัก และมีหน้าที่:

ในฐานะผู้จดทะเบียน VAT คุณสามารถขอคืน VAT ที่จ่ายในค่าใช้จ่ายทางธุรกิจได้ (Input Tax Credit) โดยต้องมีใบกำกับภาษีต้นฉบับครบถ้วน ซึ่งยิ่งเน้นย้ำความสำคัญของการเก็บใบเสร็จทุกใบ

ภาษีหัก ณ ที่จ่าย (Withholding Tax): สิ่งที่ฟรีแลนซ์ไทยต้องเข้าใจ

หนึ่งในเรื่องที่ฟรีแลนซ์มือใหม่สับสนมากที่สุดคือ ภาษีหัก ณ ที่จ่าย (Withholding Tax หรือ WHT) ซึ่งเป็นกลไกที่กรมสรรพากรใช้เก็บภาษีล่วงหน้าจากรายได้ของคุณ

อัตราภาษีหัก ณ ที่จ่ายสำหรับฟรีแลนซ์

เมื่อลูกค้าที่เป็นบริษัทหรือนิติบุคคลจ่ายค่าจ้างให้คุณ พวกเขามีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายก่อนโอนเงิน โดยอัตราที่พบบ่อยในงานฟรีแลนซ์คือ:

ลูกค้าจะออกหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) ให้คุณ ซึ่งเป็นเอกสารสำคัญที่ต้องนำมาใช้ในการยื่น ภ.ง.ด.90 เพื่อเครดิตภาษีที่ถูกหักไปแล้ว

เก็บหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) ทุกใบไว้อย่างระมัดระวัง เอกสารเหล่านี้เป็นหลักฐานสำคัญว่าคุณจ่ายภาษีล่วงหน้าไปแล้วเท่าไหร่ และมีผลต่อจำนวนเงินที่คุณต้องชำระเพิ่มหรือได้รับคืน

ระบบ e-Tax Invoice และ e-Receipt: อนาคตที่มาถึงแล้ว

กรมสรรพากรได้พัฒนาระบบ e-Tax Invoice และ e-Receipt เพื่อรองรับการออกใบกำกับภาษีและใบเสร็จรับเงินในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของแผนพัฒนาระบบภาษีดิจิทัลของประเทศ

e-Tax Invoice คืออะไร

e-Tax Invoice คือใบกำกับภาษีที่ออกในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ตามมาตรฐานที่กรมสรรพากรกำหนด โดยมีลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ (Digital Signature) หรือตราประทับเวลา (Time Stamp) รับรองความถูกต้อง ซึ่งมีผลทางกฎหมายเท่าเทียมกับใบกำกับภาษีกระดาษ

ข้อดีของ e-Tax Invoice สำหรับฟรีแลนซ์:

e-Receipt สำหรับการรับเงิน

e-Receipt คือใบเสร็จรับเงินอิเล็กทรอนิกส์ที่กรมสรรพากรรับรอง สำหรับฟรีแลนซ์ที่ไม่ได้จดทะเบียน VAT แต่ต้องการออกหลักฐานการรับเงินอย่างเป็นทางการ e-Receipt เป็นทางเลือกที่สะดวกและทันสมัย

บริษัทขนาดใหญ่หลายแห่งในไทย เช่น 7-Eleven (ในเครือ CP ALL), Lotus's (ในเครือ CP Group), ธนาคารพาณิชย์ และผู้ให้บริการดิจิทัลต่างๆ ได้เริ่มออก e-Receipt ให้ลูกค้าแล้ว ซึ่งหมายความว่าค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวันของคุณสามารถมีหลักฐานดิจิทัลที่ครบถ้วนได้มากขึ้น

การเก็บรักษาใบเสร็จ: กฎหมายกำหนดอะไรบ้าง

ตาม ประมวลรัษฎากร มาตรา 87/3 ผู้ประกอบการและฟรีแลนซ์ที่จดทะเบียน VAT มีหน้าที่เก็บรักษาสมุดบัญชีและเอกสารประกอบการลงบัญชีไว้อย่างน้อย 5 ปี นับจากวันที่ยื่นแบบภาษี แม้แต่ฟรีแลนซ์ที่ไม่ได้จดทะเบียน VAT ก็ควรเก็บเอกสารไว้อย่างน้อย 5 ปี เพราะกรมสรรพากรมีสิทธิ์ตรวจสอบย้อนหลังได้ถึง 5 ปี

เอกสารที่ต้องเก็บ

ค่าใช้จ่ายทางธุรกิจที่หักได้: ตัวอย่างจริงสำหรับฟรีแลนซ์ไทย

หากคุณยื่นแบบหักค่าใช้จ่ายตามจริง ค่าใช้จ่ายต่อไปนี้สามารถนำมาหักได้หากมีใบเสร็จครบถ้วน:

ใบกำกับภาษี vs. ใบเสร็จรับเงิน: ความแตกต่างที่สำคัญ

ฟรีแลนซ์จำนวนมากยังสับสนระหว่างเอกสารสองประเภทนี้ ซึ่งมีความสำคัญทางกฎหมายที่แตกต่างกัน:

รายการ ใบกำกับภาษี (Tax Invoice) ใบเสร็จรับเงิน (Receipt)
ผู้ออก ผู้จดทะเบียน VAT เท่านั้น ทุกคน
ใช้ขอ Input Tax ได้ ไม่ได้
ต้องมีเลขประจำตัวผู้เสียภาษี ทั้งผู้ออกและผู้รับ ไม่บังคับ
ระบุ VAT แยก ต้องระบุชัดเจน ไม่จำเป็น
ใช้หักค่าใช้จ่ายได้ ได้ ได้ (เฉพาะที่ระบุรายละเอียดครบ)

เมื่อซื้อของหรือใช้บริการเพื่อธุรกิจ พยายามขอ ใบกำกับภาษีเต็มรูปแบบ เสมอ โดยแจ้งเลขประจำตัวผู้เสียภาษีของคุณ เพราะจะเป็นประโยชน์มากกว่าใบเสร็จรับเงินธรรมดา โดยเฉพาะถ้าคุณจดทะเบียน VAT และต้องการขอคืน Input Tax

RD Smart Tax App: ยื่นภาษีออนไลน์อย่างง่ายดาย

กรมสรรพากรพัฒนาแอปพลิเคชัน RD Smart Tax สำหรับการยื่นแบบภาษีออนไลน์บนมือถือ ซึ่งรองรับการยื่น ภ.ง.ด.90, ภ.ง.ด.91 และแบบอื่นๆ โดยมีข้อดีที่น่าสนใจสำหรับฟรีแลนซ์:

นอกจาก RD Smart Tax ยังสามารถยื่นผ่านเว็บไซต์ efiling.rd.go.th ได้โดยตรง โดยต้องลงทะเบียนผู้ใช้ก่อนในครั้งแรก

ตัวอย่างค่าใช้จ่ายจากใบเสร็จที่ฟรีแลนซ์ไทยพบบ่อย

ในชีวิตการทำงานของฟรีแลนซ์ไทย ใบเสร็จที่ควรเก็บและจัดการมีหลากหลายรูปแบบ:

จัดการใบเสร็จทั้งหมดนี้ให้อัตโนมัติด้วย LessTax

ถ่ายรูปใบเสร็จ 7-Eleven, Grab, LINE MAN, ร้านอาหาร หรือใบเสร็จจากต่างประเทศ — AI อ่านและจัดหมวดหมู่ทุกอย่างใน 2 วินาที ฟรีในช่วง Beta

ทดลองฟรีบนเว็บ ทดลองใช้ LessTax ฟรี

วิธีจัดการใบเสร็จอย่างมีระบบตลอดทั้งปี

ฟรีแลนซ์หลายคนล้มเหลวในการจัดการภาษีไม่ใช่เพราะไม่รู้กฎหมาย แต่เพราะไม่มีระบบจัดเก็บใบเสร็จที่ดี จนถึงเวลายื่นภาษีก็หาเอกสารไม่ครบ นี่คือแนวทางปฏิบัติที่ได้ผล:

นิสัยรายวัน

  1. ถ่ายรูปใบเสร็จทันทีหลังรับ อย่ารอให้ซีดหรือสูญหาย กระดาษความร้อนเช่นใบเสร็จ 7-Eleven จะซีดภายในไม่กี่เดือน
  2. บันทึกวัตถุประสงค์ทางธุรกิจ ถ้าค่าใช้จ่ายไม่ชัดเจน เช่น ค่าอาหาร ให้จดบันทึกสั้นๆ ว่า "ประชุมกับลูกค้า XYZ"
  3. แยกบัญชีธุรกิจและส่วนตัว เปิดบัญชีธนาคารแยกสำหรับรายได้และค่าใช้จ่ายทางธุรกิจโดยเฉพาะ

นิสัยรายเดือน

  1. ทบทวน Statement บัญชีธนาคาร ตรวจสอบว่ามีใบเสร็จสำหรับทุกรายการที่เกี่ยวกับธุรกิจ
  2. รวบรวมหนังสือรับรอง 50 ทวิ ติดตามขอจากลูกค้าที่หักภาษี ณ ที่จ่าย
  3. ส่งออก Excel สรุปค่าใช้จ่าย เพื่อให้มีภาพรวมว่าเดือนนี้ใช้จ่ายอะไรบ้างในหมวดใด

นิสัยรายปี

  1. สรุปรายได้และค่าใช้จ่ายทั้งปี ภายในมกราคม เตรียมข้อมูลให้พร้อม
  2. เตรียมเอกสารสำหรับนักบัญชี Excel ที่จัดระเบียบดีจะช่วยลดค่าบริการบัญชีได้มาก
  3. ยื่นภาษีก่อนกำหนด อย่ารอจนใกล้วันสุดท้าย ถ้าต้องขอข้อมูลเพิ่มเติมจะมีเวลาดำเนินการ

LessTax ช่วยฟรีแลนซ์ไทยอย่างไร

LessTax คือบอท Telegram ที่ออกแบบมาเพื่อแก้ปัญหาสำคัญที่ฟรีแลนซ์ไทยเผชิญทุกวัน: การจัดการใบเสร็จจากหลายแหล่ง หลายภาษา หลายสกุลเงิน ในที่เดียว

สิ่งที่ LessTax ทำให้คุณ

ตัวอย่างการใช้งาน: ฟรีแลนซ์ไทยในชีวิตจริง

สมมติว่าคุณเป็นนักออกแบบ UX/UI ฟรีแลนซ์ ทำงานจาก Co-working space ในกรุงเทพฯ รับงานจากลูกค้าทั้งในและต่างประเทศ วันทั่วไปของคุณอาจมีใบเสร็จเหล่านี้:

ด้วย LessTax คุณเพียงถ่ายรูปหรือส่งรูปสกรีนช็อตให้บอท Telegram ภายใน 2 วินาที ทุกอย่างถูกบันทึก แปลงเป็นภาษาไทย จัดหมวดหมู่ และรวบรวมเป็น Excel รายเดือน ไม่ต้องนั่งกรอกสเปรดชีตเอง

5 สิ่งที่ควรทำทันทีเพื่อจัดการภาษีอย่างมืออาชีพ

  1. ตรวจสอบสถานะ VAT ของคุณ. คุณมีรายได้เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปีหรือไม่? ถ้าใช่ ต้องจดทะเบียน VAT ภายใน 30 วัน ถ้าไม่ใช่ ก็ยังอาจสมัครโดยสมัครใจเพื่อประโยชน์ทางธุรกิจได้
  2. เปิดบัญชีธนาคารแยกสำหรับธุรกิจ. บัญชีส่วนตัวและธุรกิจปนกันคือหนึ่งในสาเหตุหลักที่ทำให้การยื่นภาษียุ่งยาก
  3. เริ่มถ่ายรูปใบเสร็จทุกใบตั้งแต่วันนี้. ใช้ LessTax หรือโฟลเดอร์ใน Google Photos ก็ได้ สิ่งสำคัญคือต้องทำเป็นนิสัย
  4. ติดตามขอหนังสือรับรอง 50 ทวิ. ลูกค้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายมีหน้าที่ออกเอกสารนี้ให้คุณภายในกำหนด อย่าลืมขอ
  5. พิจารณาจ้างนักบัญชีหรือใช้บริการยื่นภาษี. สำหรับฟรีแลนซ์ที่รายได้เริ่มซับซ้อน การมีผู้เชี่ยวชาญช่วยคุ้มค่ากว่าที่คิด

สรุป: ระบบจัดการใบเสร็จที่ดีคือการลงทุนที่คุ้มค่า

ภาษีสำหรับฟรีแลนซ์ไทยไม่ใช่เรื่องที่น่ากลัว ถ้าคุณมีระบบที่ดีตั้งแต่ต้น ประเด็นหลักที่ต้องจำคือ: กรมสรรพากรต้องการหลักฐานใบเสร็จสำหรับทุกรายการที่คุณอ้างสิทธิ์หักลดหย่อน และคุณต้องเก็บรักษาเอกสารเหล่านั้นไว้อย่างน้อย 5 ปี

เทคโนโลยีอย่าง e-Tax Invoice, RD Smart Tax App และเครื่องมืออย่าง LessTax ช่วยให้การจัดการภาษีง่ายขึ้นกว่าเดิมมาก ฟรีแลนซ์ที่เริ่มต้นจัดระบบตั้งแต่ต้นปี จะสามารถยื่นภาษีได้อย่างมั่นใจ ลดหย่อนได้เต็มที่ และหลีกเลี่ยงความเครียดในช่วงฤดูภาษีอย่างได้ผล

LessTax เป็นเพียงจุดเริ่มต้น: ถ่ายรูปใบเสร็จ ปล่อยให้ AI จัดการ รับ Excel รายเดือน ส่งให้นักบัญชี ง่ายแค่นั้น

บทความที่เกี่ยวข้อง

แหล่งอ้างอิงและข้อมูลเพิ่มเติม